Andrzej Wajda'nın yönettiği 1958 yapımı 'Ashes and Diamonds' (Popiól i diament), İkinci Dünya Savaşı'nın hemen sonrasında, Alman işgalinin bitmesiyle başlayan yeni bir mücadele dönemini konu alır. Film, Polonya direnişi ile Sovyet destekli komünist güçler arasındaki iktidar çatışmasının ortasında kalan genç bir direniş savaşçısı Maciek Chełmicki'nin hikayesini anlatır. Maciek, eski bir düşmanı öldürme emri alır, ancak bu görevi yerine getirme sürecinde bir bara gider ve burada garson Krystyna ile tanışır. Bu karşılaşma, onun ideolojik bağlılıkları ile kişisel arzuları arasında derin bir iç çatışma yaşamasına neden olur.

Zbigniew Cybulski'nin canlandırdığı Maciek karakteri, 'Polonyalı James Dean' olarak anılmasını sağlayan karizmatik ve hüzünlü performansıyla sinema tarihine geçmiştir. Cybulski, karakterin ikilemini, gençlik umutlarını ve trajik kaderini unutulmaz bir şekilde yansıtır. Ewa Krzyżewska'nın canlandırdığı Krystyna ise savaşın yıkımından sonra hayata tutunmaya çalışan, naif ama güçlü bir karakter olarak karşımıza çıkar. Wajda'nın yönetmenliği, sembolizmle yüklü sahneleri (örneğin ters dönmüş haç ve alevler içindeki votka bardakları) ve gerilim dolu anlatımıyla dikkat çeker.

Film, sadece bir savaş sonrası politik dram değil, aynı zamanda bir neslin kaybolan idealleri ve ahlaki pusulasını yitirişinin derin bir portresidir. 'Küller ve Elmas' ismi, yok olan hayatlar (küller) ile geleceğe dair umut ve değerler (elmaslar) arasındaki tezadı simgeler. Sinematografisi, karakter derinliği ve tarihsel anlatımıyla Polonya sinemasının ve dünya sinema tarihinin en önemli filmlerinden biri kabul edilir. Tarihe ilgi duyan, karakter odaklı dramları seven ve sinema sanatının klasik örneklerini takdir eden her izleyici için mutlaka izlenmesi gereken bir başyapıttır.